Iceland Golden Circle-tour

Het eerste wat je moet begrijpen over de Golden Circle is dat het geen attractie is. Het is een lus van gewone IJslandse weg, ongeveer tweehonderddertig kilometer lang, met drie buitengewone dingen erlangs en een naam die door de toeristenraad is bedacht. Er is geen poort, geen ticket en geen openingstijd. Je kunt er in juni om twee uur 's nachts rijden en het enige dat je tegenhoudt, is dat je wilt slapen.

Dat is belangrijk omdat het verandert waar een tour voor dient. Je koopt geen toegang. Je koopt een chauffeur, commentaar en, in de winter, iemand anders die beslist of de wind te sterk is om op de weg te zijn. In dit land is dat laatste geen kleinigheid.

De meeste tours gaan tegen de klok in, waardoor Þingvellir als eerste komt. Je komt over een lage heuvel en de hele kloofvallei ligt beneden je open: een meer, een vlakte en een rotswand die naar het noorden loopt. De wand is de rand van de Noord-Amerikaanse plaat. Aan de andere kant van de vlakte, enkele kilometers verderop, ligt de rand van de Euraziatische. Je loopt naar beneden in de kloof langs een pad dat Almannagjá heet, tussen kliffen, en de kloof wordt elk jaar een paar centimeter breder.

De IJslanders hielden hier vanaf het jaar 930 hun parlement, in de open lucht, op de bodem van de kloof. Het draaide daar achthonderdzestig jaar lang. Niemand bouwde iets: ze kwamen, ze discussieerden bij de Lögberg, en ze gingen naar huis. Als je er staat, begrijp je die opzet beter dan wanneer je erover leest.

Dan Geysir, en een kleine teleurstelling die uitmondt in een beter verhaal. De Grote Geysir — degene die elke geiser op aarde zijn naam gaf, gedocumenteerd in IJslandse kronieken sinds 1294 — slaapt. Hij barstte voor het laatst uit in 2003. In zijn hoogtijdagen ging hij zeventig meter de lucht in.

Wat echt presteert is Strokkur, honderd meter verderop, en het presteert meedogenloos: elke zes tot tien minuten, vijftien tot twintig meter, af en toe veertig. Het moment dat het wachten waard is, is niet de waterkolom. Het is de seconde ervoor, wanneer het zwembad omhoog bolt tot een gladde blauwe koepel zo groot als een auto, en iedereen die rond het touw staat tegelijk inademt.

Gullfoss is degene die mensen stil maakt. De Hvítá — de Witte Rivier, vol gletsjermeel en afkomstig van Langjökull — stroomt over een vlakke vlakte, valt elf meter, draait negentig graden en valt nog eens eenentwintig meter recht een spleet in van ongeveer twintig meter breed en tweeënhalf kilometer lang. In de zomer doet het dat met ruwweg honderdeenenveertig kubieke meter per seconde. Vanaf het bovenste pad kijk je neer in een kloof waarvan je de bodem niet kunt zien door de nevel.

Het werd bijna een waterkrachtcentrale. In de eerste helft van de twintigste eeuw huurden buitenlandse investeerders het, en Sigríður Tómasdóttir — dochter van de mede-eigenaar, die op blote voeten naar Reykjavík liep om erover te discussiëren — wordt gecrediteerd met het stoppen ervan. Er ligt een steen met haar gezicht erop boven de waterval. Gullfoss is sinds 1979 permanent beschermd.

En dan de vierde stop, waar tours niet langer inwisselbaar zijn. Kerið, een tweehonderdzeventig meter rode krater met groen water op de bodem. Friðheimar, waar ze tomaten onder lampen in een lavaveld telen en je soep serveren tussen de wijnranken. Brúarfoss, dat het blauwste water van het land is. Of een warm bad aan het einde — en na acht uur in IJslandse wind is dat degene die niemand betreurt.